۰
به بهانه سالروز ولادت حضرت معصومه (س) و روز دختر؛

جایگاه دختران در اسلام

تاریخ انتشار
جمعه ۲۱ خرداد ۱۴۰۰ ساعت ۱۳:۰۳
جایگاه دختران در اسلام
در سال 1385 شورای عالی انقلاب فرهنگی، بر اساس پیشنهاد فرهنگسرای دختران، روز تولد حضرت معصومه (سلام الله علیها) را به عنوان «روز ملی دختران» تصویب و اعلام کرد. لزوم توجه اهمیت نمادین به این روز جهت تلاش هرچه بیشتر برای اصلاح امور و روندهای اجتماعی مربوط به دختران ما را بر آن می دارد که نگاهی بسیار اجمالی به دیدگاه دین مبین اسلام درباره دختران داشته باشیم.
اعراب قبل از اسلام دختران خود را زنده به گور مى‏ كردند و حتی در آن زمان وجدان اين گونه اشخاص از اين جنايت ننگين ممانعت نمى‏ كرد. لذا در آن زمان كمتر كسى بود كه پدرى را كه تازه دختر معصومش را زنده زير خاك كرده ملامت كند. زيرا تولد دختر را ننگ مى‏ پنداشتند و عجیب اين‏كه حتى قوانين طبيعى را در اين زمينه ناديده گرفته و مى‏ گفتند: «بچه ‏هاى دختران ما فرزندان ما نيستند، فرزندان ما تنها بچه‏ هاى پسران ما مى‏ باشند». از این رو هر پدرى با انجام چنين عمل ننگينى حس مى ‏كرد كه وظيفه وجدانى خود را به نحو اكمل انجام داده است، بنابراين وجدان شاد و آرامى داشت.
لیکن با ظهور اسلام، مبارزه با خرافه در ابعاد مختلفش به ویژه در مبارزه با ننگ پنداری تولد فرزند دختر به اوج خود رسید، زیرا اسلام براى احياى ارزش‏ هاى انسانى و الهى گام به ميدان گذارده بود، و سخت با اين تفكر جاهلى به مبارزه برخاست و از طريق موعظه و اندرز و آموزش‏ هاى فرهنگى، و براى احياى شخصيت از دست رفته زن، قيام كرد. همچنین از طريق وضع قوانين به نفع زنان و شركت دادن آنها در مسائل مختلف و سرانجام از طريق شدت عمل در مقابل كسانى كه حاضر نبودند در برابر اين حقايق تسليم شوند از زنان تبعیض زدایی کرد.
تولد دختر در احاديث اسلامى به عنوان گشوده شدن ناودانى از رحمت‏ خدا به خانواده معرفى گردید و خود پيامبر(ص) آن قدر به دخترش بانوى اسلام فاطمه زهرا(سلام الله علیها) احترام مى‏ گذاشت كه مردم تعجب مى‏ كردند. مثلا آن حضرت با تمام مقامى كه داشت، دست دخترش را مى‏ بوسيد. پيامبر(ص) با اين عمل مى خواست حقيقتى را نيز به مردم تفهيم كند و ديدگاه اسلام را در زمينه ديگرى روشن سازد و در فضای جهل زده جامعه عربی آن روز، انقلاب فكرى و فرهنگى بيافريند و بگويد: دختر، موجودى نيست كه بايد زنده به گور شود، ببينيد من دست دخترم را مى بوسم، او را بر جاى خود مى نشانم و اين همه عظمت و احترام براى او قائلم. دختر انسانى است همچون ساير انسان ها، نعمتى است از نعمت هاى پروردگار، موهبتى است الهى. دختر نيز مى تواند مانند پسر مدارج كمال را طى كند و به حريم قرب خدا راه يابد. پیامبر(ص) به اين ترتيب شخصيت در هم شكسته زن را در آن محيط تاريك احيا فرمود.
در حديثى مى‏ خوانيم كه به پيامبر(ص) خبر دادند خدا به او دخترى داده است ناگهان نگاه به صورت يارانش كرد ديد آثار ناخشنودى در آنها نمايان گشت - گويى هنوز رسوبات افكار جاهلى از مغز آنها بر چيده نشده - پيامبر(ص) فوراً فرمود: «اين چه حالتى است در شما مى‏ بينم؟! خداوند گلى به من داده آن را مى‏ بويم و اگر غم روزى او را مى ‏خوريد، روزي اش با خدا است».
در حديث ديگرى از پيامبر(صلی الله علیه و آله) مى‏ خوانيم كه فرمود: «چه فرزند خوبى است دختر! هم پر محبت است، هم كمك كار، هم مونس است و هم پاك و پاك كننده». در روایتی ديگر از رسول اکرم(ص) نقل شده است که فرمود: «كسى كه بازار مى ‏رود و تحفه‏ اى براى خانواده خود مى‏ خرد... هنگامى كه مى ‏خواهد تحفه را تقسيم كند نخست بايد به دختر و بعد به پسران بدهد، چرا كه هر كس دخترش را شاد و مسرور كند چنان است كه گويى كسى از فرزندان اسماعيل علیه السلام را آزاد كرده باشد».
تجلیل اسلام از جایگاه دختران و تأکید بر لزوم توجه و محبت و اکرام آنان منحصر به این موارد نیست و آن قدر توصیه پربسامدی است که در منابع روایی شیعه بخش های جداگانه ای را به خود اختصاص داده است.
این روایات آن قدر فراوان اند که حتی ارائه فهرستی اجمالی از آنها در امکان این وجیزه مختصر نیست اما شاید بتوان به برخی از مهم ترین و مشهورترین آنها اشاره کرد. در ادامه بیانات نبوی گذشته، در حدیث دیگری از آن حضرت می خوانیم که: «هر خانه ای که در آن دختر باشد، هر روز دوازده برکت و رحمت از آسمان ارزانی اش می شود و زیارت فرشتگان از آن خانه قطع نمی گردد، در حالی که در هر شبانه روز برای پدر آن دختران عبادت یک سال نوشته می شود». نیز از حضرت شان روایت شده که فرمود: «هر کس سرپرستی دو یا سه دختر را داشته باشد، با من در بهشت خواهد بود».
از امام صادق(ع) نیز درباره دختران نقل شده که فرمود: «پسران نعمتند و دختران حسنه و نیکی، و خداوند از نعمت ها می پرسد، ولی بر نیکی ها پاداش می دهد». در جایی دیگر از همان امام درباره پاداش اخروی سرپرستی دختران روایت شده که فرمود: «آن که سرپرستی دو دختر را عهده دار شود، این کار او را از آتش و عذاب باز خواهد داشت. امام رضا(ع) نیز در بیانی مشابه این نوید را داده اند که: «خداوند بر دختران مهربان تر از پسران است و هر کسی بانویی از محارم خود را شاد کند، روز قیامت از سوی خداوند شاد می گردد».
 
توجه اسلام به علم آموزی و رشد معنوی دختران
قبل از ظهور اسلام در محيط حجاز علم آموزی وجود نداشت و تعداد كسانى كه فقط سواد خواندن و نوشتن داشتند در تمام مكه در مردان از 17 نفر تجاوز نمى‏ كرد، و مى‏ گويند از زنان‏ نيز تنها يك نفر بود كه خواندن و نوشتن مى‏ دانست.
لیکن اسلام‏ درباره تحصيل علم و دانش‏ بيش از آنكه متصوّر است، توصيه نموده و براى پى ريزى فرهنگ اساسى، تحصيل علم را يك فريضه عمومى اعلام كرده پيامبر(ص) فرمود: «طَلَبُ الْعِلْمِ فَرِيضَةٌ عَلَى كُلِّ مُسْلِم»؛ (تحصيلِ دانش بر هر مرد و زن مسلمانى واجب است). در اين حديث علم بدون قيد و شرط ذكر شده و شامل تمام رشته هاى علمى است و هيچ استثنايى از لحاظ زن‏ و مرد هم ندارد زيرا «مسلم» جنس است و همه افراد مسلمان را شامل است. آن حضرت در حديثی ديگر فرموده: «اطْلُبُوا الْعِلْمَ مِنِ الْمَهْدِ إِلَى اللَّحْدِ»؛ (ز گهواره تا گور دانش بجوى). مسلمانان بايد در تمام دوران عمر خود تحصيل علم كنند يعنى تحصيل علم فصل و زمان و جنسیت معينى ندارد. لذا روايات و متون تاريخى نشان می دهد اسلام‏ و پيامبر(ص) طرفدار علم و دانش‏ و نوشتن بود و طلب دانش را بر هر مرد و زن‏ لازم شمرده اند.
اختلاف دامنه دارى كه بين نيروهاى جسمى و روحى زن و مرد وجود دارد مانع از آن نخواهد بود كه از نظر مقامات معنوى و دانش‏ و تقوى گروهى از زنان‏ از بسيارى از مردان پيشرفته تر باشند. این گونه است که در«علم‏ رجال» اسلامى، به بخش خاصى مربوط به زنان‏ دانشمندى كه در صف روات و فقهاء بودند برخورد مى‏ كنيم كه از آنها بعنوان شخصيت هايى فراموش ناشدنى ياد كرده است. در این بین حضرت معصومه(سلام الله علیها) - همانگونه که بیان شد - از مقام و جایگاه بالایی از جمله در عرصه علمی بهره مند بودند.
 
سخن آخر:
دختران باید درس بخوانند و علوم روز را بدانند؛ به موازات این امر معلمانی از خودشان پرورش یابند و در قسمت های مختلف فعال باشند، به بالاترین مراحل رشد و کمال روحی و اجتماعی دست یابند و با مواظبت از افتادن در دام نقشه هایی که می خواهد آنها را به امور بی ارزش مشغول نگه دارد، از خدمت به جامعه خویش غافل نشوند و مسئولین و قانون گذراران نیز باید چنین زمینه ای را در عرصه های مختلف برای شان تسهیل کنند و همه امکانات مادی و معنوی و آموزشی را صرف پرورش آنها به عنوان آینده سازان کشور فراهم نمایند. دختران امروز، مادران نسل فردای این سرزمین اند و عمیق ترین تأثیر را در تربیت و رشد بالنده - یا خدای ناکرده، ناامید کننده - آنها دارند.
در دنیای امروز که فرهنگ منحط جهان مادی، زنان و دختران را به عنوان ابزاری برای هوس های خود و تبلیغ کالا‌های شان می‌ خواهد شایسته است دختران با نگهبانی از مرزهای عفاف و خودسازى و تهذيب نفس از سیرۀ حضرت معصومه(سلام الله علیها)، آن اسوه معنويّت و زهد و ایمان و پارسايى و عمل صالح و بى اعتنايى به زرق و برق و تجملات دنيا، تأسّی کنند تا به اهداف متعالی نائل ‏گردند.
 
 
 
222
 
کد مطلب : ۵۸۸۹
ارسال نظر
نام شما

آدرس ايميل شما
نظر شما