۰
حقوق گام به گام شماره 98

اوراق مشـارکت

تاریخ انتشار
شنبه ۷ مهر ۱۳۹۷ ساعت ۰۸:۳۷
اوراق مشـارکت
پرسش: امتيازات اوراق مشارکت چيست؟
پاسخ: با هدف مقابله با معاملات ربوي، و جايگزيني اوراق قرضه، امروزه استفاده از اوراق مشارکت در سرمايه گذاري هاي دولتي کاربرد وسيعي دارد. به اين صورت که دولت جهت تأمين مالي يک، يا چند پروژه هم گروه يا غير هم گروه، اوراق مشارکت در سرمايه گذاري منتشر کرده و توسط نظام بانکي به فروش مي‌رساند، بانک هاي تجاري و مردم با خريد اين اوراق، در مالکيت طرح يا طرح هاي موردنظر با دولت شريک مي‌شوند و به تبع آن در سود حاصل از فعاليت اقتصادي آن طرح نيز سهيم مي‌گردند.
پرسش: از طريق انتشار اوراق مشارکت امکان سرمايه گذاري در چه بخش هايي وجود دارد؟
پاسخ: اوراق مشارکت، افزون بر اينکه شامل تمام بخشهاي اقتصادي: کشاورزي، صنعتي، خدمات و بازرگاني مي‌شود، شايستگي آن را دارد که شامل گونه هاي فعاليت‌ها و طرح هاي کوتاه مدت، ميان مدت و بلند مدت شود. پس‌ همان طور که دولت مي‌تواند با انتشار اوراق مشارکت از سرمايه هاي مردم استفاده کند و يک فعاليت بازرگاني کوتاه مدت سه ماهه (مثل واردات و فروش عمده برنج يا روغن) انجام دهد، مي تواند يک رشته فعاليت هايي در طول هم براي يک افق بيست ساله برنامه ريزي کند و با فروش اوراق مشارکت طرحي همانند ساختن بندر يا شهر صنعتي و يا راه آهن سرا سري را تأمين مالي کند.
پرسش: برتري ديگر اوراق مشارکت در چيست؟
پاسخ: وجه ديگر اوراق مشارکت در اين است که در اين اوراق بخشي از سرمايه طرح توسط دولت تأمين مي‌شود در نتيجه دولت شريک صاحبان اوراق خواهد بود و اين نکته فراتراز اينکه خود ايجاد اعتماد براي خريداران اوراق مي‌کند، زمينه را براي تضمين اصل سرمايه فراهم مي‌آورد؛ زيرا در عقد شرکت يکي از شرکاء (در اينجا دولت) مي تواند متعهد شود که اگر فعاليت اقتصادي با ضرر روبرو شد، ضرر را به تنهايي عهده دار شود. در نتيجه دولت به عنوان شريک مي‌تواند ضرر احتمالي را تعهد کند و بازپرداخت دست کم اصل سرمايه خريداران اوراق مشارکت را بر عهده بگيرد.
پرسش: جهت استقبال مردم چه عوامل تشويقي پيش بيني شده است؟
پاسخ: دولت مي‌تواند در برهه هاي خاص مبالغي (نسبتي از اصل سرمايه) را به عنوان سود علي الحساب به صاحبان اوراق بپردازد و در پايان دوره مالي و يا در پايان سال مالي از سهم سود آنان کسر کند، همان گونه که مي‌تواند حتي در بين اجرا، طرح سهم شرکاء خود را با پيشرفت پروژه قيمت گذاري و خريداري کند.
پرسش: آيا اوراق مشارکت قابل انتقال به ديگري مي باشد؟
پاسخ: اين اوراق همانند اوراق سهام، قابليت انتقال به غير و نيز امکان خريد و فروش ثانوي در بازار اوراق بهادار را دارند و قيمت آن‌ها براي خريد و فروش ثانوي تابع ميزان موفقيت انتظاري طرح مورد نظر و ديگر عوامل اثرگذار در عرضه و تقاضاي اوراق خواهد بود.
پرسش: آيا دولت مي تواند نسبت به تجديد انتشار آن ها اقدام کند؟
پاسخ: از جمله ويژگي ديگر اين اوراق امکان تجديد انتشار آن هاست. دولت مي‌تواند براي تجديد طرح هاي کوتاه مدت، يا تمديد فعاليت طرح هاي ميان مدت و بلندمدت، همراه با ارزش واقعي دارايي هاي سهام‌داران قبلي، اوراق مشارکت جديد منتشر کند، به فروش رساند و از طريق درآمد آن‌ها اصل سرمايه و سود اوراق سابق را بپردازد و با اين کار در حقيقت خريداران جديد را شريک خود کند.
پرسش: چه تفاوت هايي بين اوراق قرضه و اوراق مشارکت وجود دارد؟
پاسخ: تعيين نرخ بهره ثابت مهم ترين زمينه تفاوت اوراق قرضه و اوراق مشارکت است. زيرا در اوراق قرضه ارتباط دو طرف معامله به شيوه قرض‌دهنده و قرض‌گيرنده است، اما در اوراق مشارکت ارتباط دو طرف به صورت شراکت است و معمولاً در قالب عقد مشارکت مدني به انتشار اين اوراق مي‌پردازند. به علاوه، نرخ بهره در اوراق قرضه به صورت ثابت در نظر گرفته مي‌شود و در زمان سررسيد مقرر بايد اصل و سود از پيش تعيين‌شده به خريدار اوراق پرداخت شود، در حالي که در اوراق مشارکت سود به صورت علي‌الحساب تعيين مي‌شود و فرد در سود تأمين مالي پروژه اقتصادي شريک محسوب خواهد شد. از طرف ديگر اوراق قرضه سابقاً فقط در شرکت هاي سهامي عام قابل صدور بودند، در حالي که اوراق مشارکت در حال حاضرمحدود به شرکت‌هاي سهامي عام نيستند و توسط دولت، شهرداري ها، موسسات و نهاد هاي عمومي غيردولتي ، موسسات عام المنفعه، شرکت هاي وابسته به دستگاه هاي مذکور قابليت انتشار دارند. هم‌چنين در اوراق قرضه عامل اقتصادي مي‌تواند مبالغ حاصل از قرض‌ را در هر فعاليتي مورد استفاده قرار دهد، اما در اوراق مشارکت زمينه انتشار فقط در طرح‌هاي توليدي، عمراني و خدماتي خواهد بود.
پرسش: چه نظارت‌هايي در جهت انتشار اوراق مشارکت وجود دارد؟
پاسخ: در مرحله قبل از انتشار هيأت تشخيص انتفاعي بودن طرح متشکل از نمايندگان وزارت امور اقتصاد و دارايي، سازمان برنامه و بودجه و بانک مرکزي بررسي مي شود. در مرحله دوم انتشار اوراق مشارکت جهت طرح هاي عمراني و انتفاعي دولت تنها به ميزاني که در قوانين بودجه سالانه کل کشور پيش بيني مي شود، مجاز خواهد بود؛ در نتيجه زماني که قانون بودجه توسط مجلس شوراي اسلامي تصويب مي شود قاعدتاً مواد آن مورد بحث و بررسي نمايندگان مردم قرار مي گيرد. در مرحله پس از انتشار نيز بانک مرکزي و دادستان عمومي و انقلاب نظارت هايي را اعمال مي کنند. با همه اين اوصاف درحال حاضر وظيفه فروش و بازپرداخت اصل و بهره انواع اوراق مشارکت با بانک مرکزي است. بنابراين مي توان بانک مرکزي را از آن جايي که تنظيم کننده نظام پولي و اعتباري کشور است مهم ترين اين ارکان دانست.
پرسش: دخالت بانک مرکزي چه اهداف ديگري را در بر دارد؟
پاسخ: بانک مرکزي مي‌تواند براي کنترل بازار به خريد و فروش اين اوراق بپردازد. به اين صورت که وقتي دولت، اوراق ياد شده را به بانک‌هاي تجاري و مردم فروخت، بانک مرکزي مي‌تواند همراه با شرايط اقتصادي اقدام به خريد و فروش آن‌ها کند. براي مثال در شرايطي که رکود بر جامعه حاکم است، با خريد اوراق مشارکت از بانک‌هاي تجاري و مردم قدرت اعطاي تسهيلات بانک‌ها و حجم نقدينگي در دست مردم را افزايش دهد و در شرايط تورمي با فروش اوراق ياد شده به بانک‌ها و مردم قدرت اعطاي تسهيلات بانک‌ها و حجم پول مردم را کاهش ‌دهد. و از آن جايي که قيمت ثانوي اوراق در بازار شکل مي‌گيرد، بانک مرکزي مي‌تواند با پيشنهاد قيمت‌هاي جديد به ميزان مورد نظر اوراق مشارکت فروخته يا خريداري کند و به هدف‌هاي تعيين شده دست يابد.
پرسش: تفاوت وام مسکن با اوراق مشارکت بانک مسکن چيست و از نظر حقوقي تخلف در استفادها از وام يا اوراق چگونه قابل پيگيري است؟
پاسخ: يکي از طرق تامين و تهيه مسکن استفاده از تسهيلات بانکي است و در اين ميان بانک مسکن به عنوان وظيفه اصلي و تخصصي خود بيشترين نقش را در اعطاي تسهيلات جهت خريد و ساخت مسکن متقاضيان انجام مي دهد.
رايج‌ترين و شايع‌ترين سپرده‌ها نزد بانک مسکن جهت خريد مسکن، حساب‌ پس‎انداز مسکن‌ و خريد اوراق حق تقدم‌ است.صرف نظر از تفاوت‌هاي حقوقي ميان اين دو سپرده تفاوت عملي اين دو سپرده را مي‌توان در موارد ذيل خلاصه کرد.
الف) سقف تسهيلات براي دارندگان حساب‌هاي پس‌انداز مسکن در حال حاضر 160 ميليون تومان در تهران است در حالي که اين مبلغ براي دارندگان اوراق حق تقدم تفاوت دارد.
ب) سود تسهيلات براي متقاضيان داراي حساب پس‌انداز مسکن در حال حاضر 13‎%  است در حالي که اين سود براي دارندگان اوراق حق تقدم متفاوت است.
ج) امتياز تسهيلات دارندگان حساب پس‌انداز مسکن غيرقابل انتقال به غير است و اين افراد فقط مي‌توانند امتياز خود را در بانک به بستگان درجه يک (پدر، مادر، همسر، فرزند، برادر، خواهر) منتقل کنند، در حالي که دارندگان اوراق حق تقدم مي‌توانند امتياز خود را در بانک به هرکس ديگري منتقل کنند.
پرسش: آيا امکان خريد اوراق مشارکت از طريق بورس اوراق بهادار وجود دارد؟
پاسخ: شركت هاي سهامي عام و خاص و نيز شرکت هاي تعاوني توليد (نه تعاوني مصرف) پس از تدوين برنامه و اخذ مجوزهاي لازم از طريق بورس اوراق بهادار مي توانند اقدام به انتشار و فروش اوراق مشاركت نمايند. اوراق مشاركت مانند سهام ممتاز داراي نرخ سود اسمي هستند كه در موعدهاي مشخص به خريداران پرداخت مي شود. اوراق مشاركت داراي تاريخ سررسيد هستند كه در آن تاريخ مبلغ اوليه ي اوراق مشاركت (مبلغ اسمي مندرج بر روي اوراق مشاركت) به مالك اوراق پرداخت مي شود. برخي از اوراق مشاركت از قابليت تبديل به سهم در تاريخ سررسيد برخوردارند.
پرسش: انواع و اقسام اوراق مشارکت چيست؟
پاسخ: اين اوراق به اشکال ذيل تقسيم مي شوند:
اوراق مشارکت ساده: به اوراقي اطلاق مي شوند که دارنده آن در سررسيد منحصراً اصل مبلغ و سود آن را دريافت مي نمايند.
اوراق مشارکت مرکب: در اين صورت صرفاً در شرکت هاي سهامي عام قابليت انتشار دارند و في نفسه به دوگونه قابل تقسيم مي باشند:
اوراق مشارکت قابل تبديل به سهام، يعني اوراق مشارکتي که قابل تبديل به سهام شرکت مي باشند.
اوراق مشارکت قابل تعويض با سهام.
پرسش: آيا جهت انتشار اوراق مشارکت بين دولت و ساير نهادها تفاوتي وجود دارد؟
پاسخ: اولاً: در شرکت هاي دولتي انتشار اوراق مشارکت، بايد به تصويب مجمع عمومي يا شوراي عالي شرکت هاي مربوطه برسد. ثانياً حداکثر ميزان (سقف) اوراق مشارکت قابل انتشار براي اين شرکت، در هر سال با توجه به سياست هاي پولي و مالي (که به وسيله شوراي پول و اعتبار تعيين مي شود)، اعلام مي گردد. ثالثاً: سازمان بورس و اوراق بهادار طرح مشمول اوراق مشارکت را بررسي و در صورتي که داراي توجيه اقتصادي، فني و مالي باشد، پس از ارائه تضمين کافي توسط موسسه و يا شرکت متقاضي، به بانک عامل اجازه انتشار مي دهد.
 
فایل های مرتبط
کد مطلب : ۳۸۹۷
ارسال نظر
نام شما

آدرس ايميل شما
نظر شما